Leren, omgaan en (hersen)onderzoek
Hersenen staan volop in de belangstelling. Een nieuwe manier van hersenonderzoek, de functionele MRI scan, zorgt er voor dat we in snel tempo meer inzicht krijgen in hoe ons brein werkt.
De hersenen zijn het meest wonderlijke en ingewikkelde deel van ons lichaam. We kunnen ermee denken, ze regelen onze emoties en alles wat er in ons lichaam gebeurt. Wat we ervan weten, licht steeds meer een tipje van de sluier op. Maar we weten nog lang niet alles. Ongetwijfeld zal de kennis van ons brein in de komende jaren toenemen, maar we kunnen alvast gebruik maken van de inzichten die we nu hebben. Zeker in
het onderwijs, en zeker als het om studie- en omgangsvaardigheden gaat, kunnen leerlingen en docenten er hun voordeel mee doen.
voorbeeldpagina's uit het werkboek Breingeheimen studievaardigheden
Wat hebben docenten en leerlingen aan breinkennis?
Uit hersenonderzoek wordt bijvoorbeeld duidelijk hoe het brein het beste informatie opneemt en onthoudt. Docenten kunnen daar rekening mee houden in hun lesaanbod. Maar ze kunnen ook bij het aanbieden van studievaardigheden leerlingen stimuleren om gebruik te maken van deze informatie. Leren gaat dan gemakkelijker en sneller.
Pubers
leren niet alleen uit boeken en van hun docenten, maar ook van hun
leeftijdgenoten.Vooral als het gaat om sociaal leren, spelen
leeftijdgenoten een belangrijke rol. Sociaal leren betekent prettig
omgaan met anderen en goede relaties onderhouden.
Aristoteles schreef 2300 jaar geleden: ‘Jongeren zijn opvliegend en tegendraads, ze tiranniseren hun opvoeders en leermeesters. De jeugd van tegenwoordig houdt van luxe, heeft slechte manieren en veracht gezag.’
Veel docenten maar ook ouders herkennen daarin de hedendaagse pubers. Wat dat betreft is er niet veel veranderd, met dat verschil dat we nu weten dat het puberbrein nog niet af is. Functies als impulscontrole en je kunnen verplaatsen in de gevoelens van anderen, zijn nog in ontwikkeling.
IQ, EQ en leerprestaties
De rol van het IQ bij leren is algemeen bekend. Maar EQ - Emotioneel Quotiënt - is een nog vrij jonge term. Emoties spelen een directe rol bij aandacht en concentratie. Het zijn onze emoties die bepalen of we gemakkelijk onze aandacht bij een te leren onderwerp kunnen houden of niet. Dus zowel IQ als EQ spelen een rol bij leren. Ook blijkt uit onderzoek dat jongeren met goede relaties in de klas over het algemeen beter presteren. Sociale vaardigheden helpen om beter te functioneren in het dagelijks leven, op maatschappelijke stages en in een toekomstige baan.
voorbeeldpagina's uit het werkboek Breingeheimen sociale vaardigheden
Resultaat en plezier
Het bedrijfsleven loopt voorop om strategieën die het verwerken van informatie efficiënter en plezieriger maken, in te voeren. Massaal worden trainingen in mindmappen, snellezen, geheugen- en planningstechnieken aan werknemers aangeboden. Maar ook is er een ruim aanbod van strategieën voor goed omgaan, zoals conflicten hanteren en effectief samenwerken.
Het onderwijs hoeft daar niet bij achter te blijven. Juist daar is het aanleren van manieren om efficiënt te leren van enorm belang. Maar ook omgangsstrategieën kunnen in deze levensfase een grote hulp zijn. Jongeren van nu zijn de toekomst van morgen. Alle reden om ze te helpen om zich optimaal te ontwikkelen en daarbij geen middelen, die hun waarde bewezen hebben, onbenut te laten.
Kennismaken met manieren om leren leuker en effectiever te maken, is voor alle leerlingen van belang. Zeker ook voor leerlingen in het vmbo. Juist bij hen ontbreekt het vaak aan efficiënte studievaardigheden. Daardoor zijn de resultaten minder dan zou kunnen, en zakt het enthousiasme om te leren al snel weg. Met alle vervelende gevolgen van dien. Zoals een gevoel van ontoereikendheid en een verlies aan zelfvertrouwen waardoor een negatief zelfbeeld een nog grotere rem op leren zet.
Door leerlingen van meet af aan op een prettige en doelmatige manier te ondersteunen bij het aanleren vaan studievaardigheden, kunnen positieve leerresultaten bevorderd worden en negatieve gevolgen van leerfrustraties worden voorkomen.
Motiverende factor
Recent hersenonderzoek levert niet alleen een bijdrage aan efficiënter leren. Het kan voor leerlingen ook een motiverende factor zijn. Leren betekent namelijk dat de hersenen groeien: er ontstaan nieuwe verbindingen tussen neuronen. Door dit inzicht kunnen leerlingen tot het besef komen dat ze niet alleen leren omdat de samenleving ze daar in feite toe dwingt. Maar dat leren ook betekent bouwen aan hun eigen brein, hun eigen ontwikkeling en daardoor medebepalend zal zijn voor de richting die hun leven neemt.